سازمان چابک چیست؟ ویژگی‌های سازمانی چابک

سازمان چابک چیست؟ ویژگی‌های سازمانی چابک

 آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده‌‏اید که یک سازمان برای بقاء و البته پیشرفت، تا چه حد نیازمند تغییر است؟ در دهه‏‌های اخیر، به دنبال درک ضرورت تغییر در سازمان‎‌ها، موضوع چابکی سازمان (Organizational Agility) در میان تئوری‏‌های مدیریتی شکل گرفت و به تدریج این سؤال مطرح شد که: “سازمان چابک چیست؟”

در همین راستا، مدیران سازمان‏‌ها متوجه شدند که تغییر، یکی از ویژگی‏‌های اصلی سازمان به شمار می‌‎آید. تا جایی که این روزها، کمتر شرکت یا کسب و کاری را می‏بینیم که طی یک سال، ۶ ماه یا حتی ۳ ماه گدشته تغییری نکرده باشد. در واقع، در عصر حاضر با توجه به شرایط حاکم بر فضای کسب و کارها و گسترش رقابت میان آن‌‎ها، تمام سازمان‌‏ها به ناچار باید به تغییرات پاسخ مثبت بگویند.

پیش از پرداختن به موضوع اصلی این مقاله، بهتر است بدانید که متأسفانه در برخی موارد، مدیران سازمان‌‏ها، چابکی را معادل سرعت دانسته و باعث ورود آسیب‌‏های فراوان به کسب و کار خود می‎شوند. آن‎‌‌ها به درستی نمی‎دانند که سرعت و چابکی دو موضوع متفاوت هستند و الزاما سازمانی که با سرعت و شتاب فراوان حرکت می‏‌کند؛ سازمان موفقی محسوب نمی‌‎شود.

ما در این مقاله از اچ آر سرویس، قصد داریم تا زوایا و ابعاد جدیدی از سازمان چابک (Agile organization) را ارائه کنیم. اگر احساس می‏‌کنید وقت آن رسیده که تغییرات مثبتی در سازمان خود ایجاد کنید؛ تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

 

سازمان چابک چیست؟

واقعیت این است که با توجه به جدید بودن مبحث چابکی هنوز تعریف واحدی از سازمان چابک، در میان تئوری‏‌های مدیریتی به چشم نمی‏خورد و تعریف‏‌های متعددی برای آن ارائه شده است. البته، تعاریف موجود هیچ کدام خلاف دیگری نبوده و به نوعی یک معنای واحد دارند.

به طور کلی، سازمان چابک (Agile organization) توانایی بالایی در ایجاد تغییرات محیطی و رفع نیازهای مشتریان خود دارد. به عبارت دیگر، چابکی در اینجا به معنای توانمندی سازمان در پیش‎بینی و درک تغییرات پیش رو است. به نحویکه یک سازمان چابک، تغییرات موجود در فضای کسب و کار را به سرعت تشخیص داده و این تغییرات را در جهت توسعه و پیشرفت سازمان، مفید می‏داند.

در مقابل سازمان چابک، سازمان‏‌های سنتی قرار داردند که حفظ ثبات در آن‏‌ها جزء ارزش‏‌های سازمانی محسوب می‌‏شود. در سازمان‏‌های سنتی، به ندرت شاهد ایجاد تغییر هستیم چرا که ساختار آن‌‎ها به گونه‌‏ای طراحی شده که بیشترین قدرت حاکم، در رأس سازمان قرار دارد. از این رو، ایجاد هر نوع تغییر، به سختی و با سرعتی بسیار کم انجام می‏شود.

در مقابل، سازمان‏‌های چابک به گونه‌‎ای طراحی و اداره می‎شوند که علیرغم میل به ثبات، برای پویایی و تحرک‌شان نیز برنامه‌‏های منسجمی وحود دارد. علاوه بر آن، Agile organization، همگام با تغییرات موجود، با ثبات و پایداری سازمان نیز سازگار است. این سازمان دارای شبکه‌‎ای از افراد توانمند است که در یادگیری و بکارگیری فناوری‎‌های جدید، به سرعت وارد عمل شده و تصمیمات مهم را به تعویق نمی‌‏اندارند.

 

 

مهم‌‏ترین ویژگی‌‎ها یا عناصر یک سازمان چابک چیست؟

حال که با مفهوم سازمان چابک یا اجایل آشنا شدید، قصد داریم عناصر اینگونه سازمان‏‌ها را به تفصیل توضیح دهیم. ۵ عنصر یک سازمان چابک عبارتند از:

عناصر سازمان چابک

استراتژی

اولین ویژگی سازمان‎‌‌های چابک، داشتن استراتژی است. این سازمان‏‌ها، دارای چشم انداز و یک هدف مشترک هستند تا به این وسیله، خط مشی و مسیر حرکت سازمان برای تمام اعضاء آن مشخص باشد. از جمله استراتژی‎‌‌هایی که مدیران اینگونه سازمان‏‌ها باید دنبال کنند؛ می‌‏توان به ایجاد ارزش اشاره کرد.

در واقع، یک سازمان اجایل برای تمامی مخاطبان خود همچون مشتریان، سهامداران، کارکنان و حتی سرمایه گذاران ارزش‌آفرینی می‌‏کند. ارزش‎‌‌های موجود باید در جهت رفع نیازهای تمام ذی نفعان (مخاطبان سازمان)، خلق شده و دارای رویکردی منعطف باشند.

 

ساختار (شبکه‌‏ای از افراد توانمند)

از دیگر عناصر ضروری سازمان‏‌های چابک، وجود شبکه‏‌های انسانی است که هر یک از این افراد، دارای ویژگی‏‌های برجسته‏‌ای همچون تخصص، مهارت، مسئولیت پذیری، همکاری و… می‎‌باشند. افراد فعال در اینگونه سازمان‏‌ها، نسبت به وظایف خود آشنایی کامل دارند. میزان همکاری در میان این افراد بالا است و در مجموع، همه آن‌‏ها به رشد سازمان با تمام قوا، کمک می‏کنند.

 

فرایند (تصمیم‎گیری و عملکرد)

تفکر سریع، تصمیم‎گیری صحیح و عمل به تصمیمات اتخاد شده، از دیگر عناصر سازمان‎‌‌های چابک به شمار می‌‎آید. یادگیری مداوم، خلاقیت و پشتکار فراوان، باعث می‎شود اعضاء سازمان در تغییرات پیش رو، عملکرد قابل قبولی داشته و سازمان را به سمت چابکی پیش ببرند.

افراد

افراد فعال در چنین سازمان‏‌هایی، با اشتیاقی درونی مشغول به کار هستند و همین امر سبب می‏‌شود مشارکت سازمانی در میان آ‎ن‏‌ها افزایش یابد. از سوی دیگر، اگر مشارکت در سازمان بالا باشد، خلق ارزش و همکاری مؤثر نیز افزایش می‏یابد.

این در حالی است که رهبران سازمان‏‌های چابک، مانند مدیران سازمان‌‏های سنتی نگاهی بالا به پایین ندارند و همچون یک مربی، در کنار افراد سازمان حضور داشته و آن‏ها را در جهت توانمندتر شدن، هدایت می‏کنند.

 

فناوری

وجود رقابت شدید در میان کسب و کارهای مختلف، تغییر مداوم سلیقه مشتریان و دیجیتالی شدن کسب و کارها، از جمله دلایلی هستند که مدیران را به سمت استفاده هرچه بیشتر از فناوری سوق می‏دهند. در حال حاضر، فناوری، دارای نقشی کلیدی در تحول سازمان‏‌ها است و بی اعتنایی به آن، مساوی با نابودی کسب و کار است.

در این راستا، سازمان‎‌‌های برای چابک سازی خود باید فرآیندهای موجود را دیجیتالی نموده و برای تحول در این مسیر فناوری‏‌های به‎روز همچون اینترنت اشیاء، رسانه‏‌های اجتماعی، بلاکچین، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و …. را به کار بگیرند.

 

پیشنهاداتی برای چابک سازی سازمان

پس از آشنایی با ویژگی‏‌ها و عناصر سازنده یک سازمان چابک، نوبت به راهکارهای ایجاد این نوع سازمان می‏رسد. برای چابک سازی سازمان خود کافی است راهکارهایی که در ادامه آورده‌‏ایم فرهنگ چابک ایجاد کنید.

سازمان چابک چیست

شناسایی مشکلات سازمان

اگر سازمان شما در حال حاضر و در آینده با هیچ مشکلی مواجه نیست، نیاز به چابک کردن آن کاملا بی معنی است. اما سؤال اصلی این است که آیا می‎توان تضمین کرد سازمان در برابر تغییرات ناشناخته، مصون مانده و همچنان پابرجا بماند؟

واقعیت این است که اگر به پیشرفت سازمان خود باور داشته و دلیلی برای چابک کردن سازمان ندارید؛ چرا باید بیهوده، باری بر دوش خود و اعضاء سازمان بگذارید. به عنوان یک مدیر، این وظیفه اصلی شما است که کسب و کار و منابع انسانی خود را در مقابل تحولات محافظت کنید و مشخص کنید چرا اهمیت دادن به موضوع چابکی سازمان، جزء ضروریات به شمار می‏آید.

هنگامی که دلایل کافی برای این امر داشته باشید؛ آنگاه برای موفقیت در مسیر اجایل گام برمی‏دارید.

 

تقویت فرهنگ سازمانی

منظور از تقویت فرهنگ سازمانی، این است که فرهنگ سازمان خود را در راستای یک فرهنگ چابک، تعریف کنید. اگر بتوانید تفکر و شیوه عمل به چابک را در میان افراد و شبکه‌‎های انسانی سازمان جا بیاندازید، به مرور اثرات مثبت آن را مشاهده خواهید کرد.

در واقع، باید تلاش کنید تا ارزش‌‎ها و شیوه رفتار در تمام سطوح سازمان، به نوعی باشد که افراد، با آغوشی باز پذیرای تغییرات پیش رو باشند.

 

 

توجه و تشویق به همکاری

اگر هدف و مقاصد مشترک سازمانی برای اعضاء ان تعریف شده باشد، آن‏‌ها تلاش می‏کنند با خلاقیت، ایده یابی و افزایش مهارت‌‎های خود، سازمان را به سمت اهداف موردنظر، سوق دهند. این موضوع، ارتباط مستقیمی نیز با افزایش همکاری اعضاء دارد. به این صورت که مدیران با ارتقاء ابزارهای همکاری، به بهبود این جریان کمک کرده و خود نیز ضمن تشویق افراد سازمان در بهبود فرآیند همکاری، سهم قابل توجهی برعهده دارند.

 

ایجاد تغییر در ساختارهای سازمان

یک مدیر هوشمند، برای چابک کردن سازمان خود تمام ساختارهای سازمان را با دقت بررسی کرده و در صورت نیاز، ساختارهای معیوب را تغییر می‌‏دهد. به عنوان مثال اگر فرایند تصمیم‎گیری در سازمان دارای تأخیر باشد، بخش عمده‏‌ای از فرایند چابک سازی با مشکل مواجه شده و این موضوع نیز عملکرد سایر بخش‌‏ها را مختل می‏کند.

بنابراین، شناسایی ساختارهای معیوب و اصلاح آن، یکی از مهم‌‏ترین گام‌‏ها در جهت چابکی سازمان به شمار می‌‏آید.

 

 

انعطاف پذیری بالا

سیستم‌‏های چابک، علیرغم رویارویی با تغییرات پیش بینی شده، توانایی مواجهه با تغییرات پیش بینی نشده را دارند. از این رو، ارائه خدمات یا محصولات جدید که مطابق با خواسته‌‎های جدید مشتریان است، از جمله اولویت‌‏های یک سازمان چابک محسوب می‏شود.

بر همین اساس، عدم انعطاف پذیری در مقابل سرعت بالای تحولات کسب و کار و تمایل به روش‌‏های پیشین، باعث رکود و شکست سازمان خواهد شد. بنابراین ضروری است که سازمان بخشی از سرمایه خود را در جهت استفاده از تکنولوژی‌‎های مدرن تخصیص دهد.

 

در پایان

ما در این مقاله از اچ آر سرویس درمورد موضوع اجایل و سازمان چابک چیست، صحبت کردیم. همانطور که اشاره کردیم، هدف از سازمان چابک، چیزی جز پیشرفت و توسعه سازمان و جلوگیری از شکست آن نیست.

این در حالی است که عده زیادی از مدیران، چابکی را مترادف با سرعت می‏دانند و با شتابزدگی در تصمیم‎گیری‏‌های خود، سازمان را به ورطه نابودی می‌‏کشانند. این مدیران با عناصر و ویژگی‌‏های ۵ گانه سازمان چابک آشنا نیستند. به همین دلیل، نمی‎توانند با استراتژی‌‏هایی حساب شده و از پیش برنامه ریزی شده، به سمت موفقیت گام بردارند.

انعطاف پذیری، تشویق روحیه همکاری و چندین راهکار ساده دیگر، از جمله پیشنهاداتی است که برای چابک کردن سازمان‏‌ها، در این مقاله ارائه کردیم. آیا شما هم پیشنهادی برای تحقق یک سازمان چابک دارید؟ پیشنهادات و نظرات ارزشمند خود را با ما در میان بگذارید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Enquire now

Give us a call or fill in the form below and we will contact you. We endeavor to answer all inquiries within 24 hours on business days.